Hiếm muộn
Ảnh hưởng của một số yếu tố nghề nghiệp lên vô sinh nam
Mối liên quan giữa môi trường và nghề nghiệp với vô sinh nam hiện vẫn còn đang được tranh cãi. Ngay từ những năm 1970, một số tác giả đã ghi nhận tỷ lệ xuất hiện khá cao của tình trạng bất lực ở những nông dân có tiếp xúc với thuốc trừ sâu. Tuy nhiên chỉ đến những năm gần đây, đặc biệt trong thập niên 90, vai trò của môi trường và ảnh hưởng của yếu tố nghề nghiệp mới được chú ý nhiều hơn. Trong một số nghiên cứu gần đây được thực hiện trên 2054 người nam đến khám vì vô sinh ở Đức, tác giả cho thấy có mối liên hệ giữa yếu tố nghề nghiệp với chất lượng tinh trùng. Tác giả cho thấy những người làm nghề nông và thợ sơn có nguy cơ giảm mật độ tinh trùng cao gấp 2 lần so với những người làm nghề khác. Công nhân tiếp xúc với kim loại hay thợ hàn sẽ có nguy cơ có tinh trùng di động yếu cao hơn những người khác. (Nguồn: Inter J Androl: 318-326, 2001)
Chất lượng tinh trùng ngày càng giảm?
Thời gian gần đây, một số tác giả có xu hướng cho rằng chất lượng tinh trùng của quý ông đang có khuynh hướng giảm dần. Tình trạng này không chỉ biểu hiện ở số lượng tinh trùng, mà ngay cả độ di động và hình dạng bình thường cũng bị ảnh hưởng. Tuy không được tất cả các tác giả khác công nhận, nhưng đây là một vấn đề rất được quý ông quan tâm.
Tại Việt Nam, theo một nghiên cứu gần đây nhất thực hiện tại khoa Hiếm muộn, Bệnh viện Phụ Sản Từ Dũ trên 369 người đến khám hiếm muộn(*), số mẫu tinh dịch đồ được xem là bình thường chiếm tỷ lệ rất thấp, chỉ 22,7%. Trong số những người tham gia nghiên cứu, tỷ lệ không tinh trùng chiếm 10.1%, tinh trùng yếu và dị dạng đều chiếm trên 70%. Một điểm cần lưu ý là kết quả này được rút ra từ những người đến khám vì hiếm muộn. Các số liệu này, khi so sánh với một số nghiên cứu ở một số quốc gia khác (trên cùng nhóm đối tượng), cho thấy chất lượng tinh trùng của những người trong mẫu nghiên cứu tại Bệnh viện Phụ Sản Từ Dũ có tỷ lệ bất thường về hình dạng cao hơn.
Cũng theo kết quả nghiên cứu tại Từ Dũ, các tác giả cho thấy tỷ lệ bất thường tinh trùng (giảm di động và hình dạng bình thường) tập trung cao nhất ở những nhóm người thường xuyên hút thuốc lá (trên 20 điếu/ngày) và có tiếp xúc trực tiếp với hóa chất, đặc biệt là thuốc trừ sâu. Ngoài ra, một số nghề nghiệp phải ngồi nhiều như tài xế taxi cũng có tỷ lệ bất thường tinh trùng tăng cao hơn những nhóm khác.
Thống kê cho thấy tỷ lệ người hút thuốc lá ở VN lên đến 50%, trong đó khoảng phân nửa có thói quen hút trên 20 điếu/ngày. Đây là một tình trạng đáng báo động, vì những nguy cơ này hoàn toàn có thể tránh khỏi. Trong tình hình hiện nay, chi phí cho một trường hợp điều trị vô sinh do nam có thể thay đổi từ vài trăm ngàn cho đến hàng chục triệu đồng tùy theo mức độ bất thường của tinh trùng, việc dự phòng là rất quan trọng. Tác hại của yếu tố môi trường trên chức năng sinh sản của người nam đã được chú trọng rất nhiều ở các nước phương Tây trong thời gian gần đây, tuy nhiên tại nước ta, nguy cơ lâu dài của các yếu tố này vẫn chưa được chú trọng đúng mức.
| Tác giả | Mật độ (triệu/ml) | Di động % | Hình dạng bình thường % |
| Oliva và cs (2001) |
48.6 |
36.6 |
29.8 |
| Henkel và cs (2001) |
66.7 |
39.3 |
31 |
| Duy và Quý (2001) |
41.8 |
35.1 |
22 |
Chế độ ăn uống có nhiều carotene có thể giảm nguy cơ ung thư buồng trứng
Theo International Journal of Cancer (10/2001), một tạp chí có uy tín về ung thư học trên thế giới, ăn nhiều cà rốt, cà chua và các loại thực phẩm khác có hàm lượng carotene và lycopene cao có thể giúp làm giảm nguy cơ bị ung thư buồng trứng. Ung thư buồng trứng là một loại ung thư phụ nữ có tỉ lệ tử vong rất cao và tỉ lệ sống trên 5 năm sau điều trị thấp. Mặc khác, ở Việt Nam, hầu hết các bệnh nhân đều được phát hiện bệnh trong giai đoạn muộn, dẫn đến tiên lượng rất xấu. Do đó, mặc dù đây chỉ là nghiên cứu bước đầu, phụ nữ có thể áp dụng kết quả này vào chế độ ăn hàng ngày để giảm nguy cơ ung thư buồng trứng.
Nghiên cứu trên cộng đồng này được thực hiện ở Boston, Mỹ. Tác giả chọn 563 phụ nữ bị ung thư buồng trứng và 532 người không có bệnh để làm nhóm chứng. Phương pháp phân tích đa biến cho thấy sử dụng thức ăn giàu carotene, đặc biệt là alpha-carotene, làm giảm nguy cơ ung thư buồng trứng. Hiệu quả này đặc biệt thể hiện rõ trên phụ nữ mãn kinh. Các tác giả cũng thấy rằng, sử dụng thức ăn giàu lycopene cũng làm giảm nguy cơ ung thư buồng trứng. Hiệu quả này, ngược lại, thể hiện rõ trên phụ nữ trước mãn kinh.
Các tác giả cho rằng sử dụng nguồn carotene tự nhiên từ thức ăn tốt hơn là từ các dạng dược phẩm. Khẩu phần các thức ăn giàu carotene được các tác giả đề nghị như sau: mỗi phụ nữ nên ăn carrott ít nhất 5 lần và ít nhất 1 ly nước cà chua trong một tuần. (Nguồn: Int J Cancer 2001; 94:128-134)
Cấy ghép thành công mô buồng trứng tự thân vào cánh tay
Đối với phụ nữ trong tuổi sinh sản, một trong những tác dụng phụ thường gặp của hóa trị và xạ trị là hiện tượng suy buồng trứng sớm. Ngoài ra, một số bệnh lành tính cũng dẫn đến chỉ định phải cắt 2 buồng trứng. Buồng trứng trong cơ thể người có 2 chức năng chính là sinh ra noãn và tiết ra các nội tiết tố nữ. Do đó, sau khi bị suy buồng trứng sớm hoặc cắt 2 buồng trứng, các bệnh nhân này đều không còn khả năng sinh sản bình thường và có các biểu hiện như tình trạng mãn kinh dù còn trẻ tuổi.
Một trung tâm nghiên cứu ở New York đã thực hiện nghiên cứu nhằm tìm biện pháp điều trị cho các trường hợp trên. Các tác giả thực hiện cấy ghép mô buồng trứng vào một vị trí khác trong cơ thể cho các phụ nữ hóa trị, xạ trị hoặc bị cắt 2 buồng trứng. Mô buồng trứng được lấy trước khi hóa trị, xạ trị hoặc lấy ngay sau phẫu thuật cắt buồng trứng. Sau đó mô buồng trứng sẽ được ghép vào cánh tay của bệnh nhân.
Các tác giả đã tiến hành phương pháp ghép mô buồng trứng tự thân cho 1 bệnh nhân bị ung thư buồng trứng năm 1999 và một bệnh nhân u dịch nhầy buồng trứng tái phát nhiều lần, vào năm 2000. Cả hai trường hợp cấy ghép đều thành công. Các tác giả thấy rằng sau khi ghép mô buồng trứng vẫn có thể phát triển và tiếp tục thực hiện được 2 chức năng sinh noãn và tổng hợp nội tiết tố. Theo dõi trên siêu âm nơi cấy ghép buồng trứng, các tác giả thấy có sự phát triển của các nang noãn và chi chọc hút các nang noãn, người ta cũng tìm được noãn trưởng thành. Ngoài ra, ở 2 trường hợp này, đều có sự thay đổi nội tiết theo chu kỳ và hiện tượng hành kinh cũng xảy ra.
Với báo cáo trên, các nhà khoa học đã đưa ra một kỹ thuật mới có thể duy trì khả năng duy trì chức năng nội tiết của phụ nữ bị mất chức năng buồng trứng sau điều trị ung thư hoặc bị cắt 2 buồng trứng. Kỹ thuật cấy ghép mô buồng trứng dưới da cấy tay là một kỹ thuật tương đối đơn giản. Thành công này có thể mở ra nhiều hướng nghiên cứu và ứng dụng mới trong tương lai của kỹ thuật này.
(Nguồn: JAMA, 2001; 286:1490-1493)
