Các máy thử tinh dịch đồ

Có thể chia các loại máy thử tinh dịch đồ làm 2 nhóm chính: loại đơn giản và CASA (computer-assisted semen analysis).

Loại đơn giản: nói chung chỉ cung cấp một số thông số chính của tinh dịch đồ như mật độ tinh trùng, tỉ lệ tinh trùng di động, tỉ lệ tinh trùng hình dạng bình thường. Loại này giá thành thường không cao (dưới 10.000 USD). Buồng đếm thường là loại chuyên biệt cho máy, sử dụng 1 lần, giá thành khoảng vài USD.

CASA: là loại máy phức tạp hơn, chính xác hơn và cho nhiều thông số hơn. Ngoài các thông số cơ bản, CASA có thể cung cấp nhiều thông số khác, phân tích khá chi tiết về chất lượng di động của tinh trùng. Các thông số được ghi nhận và xử lý bằng các phần mềm vi tính. Các giá trị trên thường được dùng trong nghiên cứu, ít áp dụng trong thực tế lâm sàng. Giá thành của loại này, tùy theo cấu hình, nhưng thường rất đắt (trên 20.000 USD). Máy có thể sử dụng phân tích hình ảnh thu từ kính hiển vi hoặc sử dụng hình ảnh từ hệ thống quang học cài sẵn trong máy.

Tại sao không nên sử dụng?
Cả 2 loại máy trên đều có một số nhược điểm chung, dẫn đến độ chính xác kém. Do đó qui trình chuẩn để đánh giá tinh dịch đồ hiện nay trên thế giới vẫn do người thực hiện (WHO, 1999). Vào năm 1998, Hiệp hội Sinh sản và phôi học người Châu Âu (ESHRE) đã thống nhất đi đến khuyến cáo về việc sử dụng các máy để thử tinh dịch đồ. Các điểm chính của khuyến cáo gồm:
1. Người sử dụng phải được huấn luyện kỹ để thực hiện các biện pháp kiểm tra độ chính xác của kết quả. Có kế hoạch kiểm tra định kỳ độ chính xác của máy. Các dụng cụ đi kèm phải chuẩn và phù hợp.
2. Phải chuẩn hóa về buồng đếm sử dụng (độ sâu), quang trường, độ phóng đại.
3. Các máy CASA hiện tại không cung cấp được số lượng chính xác về mật độ tinh trùng do không phân biệt được chính xác tinh trùng với các loại tế bào khác hay cặn lắng. Nếu sử dụng CASA để đánh giá độ mật độ tinh trùng, cần phải có kiểm chứng với phương pháp chuẩn của WHO.
4. CASA có thể cung cấp số lượng tương đối chính xác về mật độ tinh trùng di động. Tuy nhiên, CASA không chính xác trong việc ước lượng tỉ lệ tinh trùng di động do không phân biệt được chính xác xác tinh trùng chết và các loại căn hoặc tế bào khác.
5. Nếu mẫu tinh dịch có mật độ quá cao, độ sai lệch trong việc đánh giá mật độ và di động sẽ rất lớn, cần phải pha loãng mẫu. Tuy nhiên, nếu pha loãng tinh dịch, tính chất di động của tinh trùng sẽ thay đổi do tinh dịch bị pha loãng.
6. Khi đánh giá di động hiện tượng các tinh trùng va chạm nhau và thay đổi chuyển động thường xảy ra khiến sự đánh giá độ di động sẽ không chính xác. Sự va chạm có thể xảy ra giữa 2 tinh trùng di động, hoặc tinh trùng di động và tinh trùng bất động…
7. Các máy CASA không có khả năng đánh giá hình dạng tinh trùng như qui trình chuẩn của WHO. CASA chỉ phân biệt được chủ yếu dị dạng đầu, không đánh giá được vùng đoạn giữa và đuôi của tinh trùng. Khi 2 tinh trùng hoặc 1 tinh trùng và 1 tế bào lạ, cặn nằm chồng nhau, nằm gần nhau, máy sẽ không thể đánh giá chính xác hình dạng của các tế bào này.
8. Nếu sử dụng trong lâm sàng, chỉ nên sử dụng CASA ở những nơi đã trang bị đầy đủ một labo thực hiện tinh dịch đồ theo tiêu chuẩn của WHO.
9. Nếu sử dụng máy CASA trong nghiên cứu (thường là nghiên cứu về động học), máy phải được điều chỉnh cho phù hợp với loại tinh trùng và nghiên cứu thực hiện.

Nói tóm lại, do những đặc tính về tính năng, khiến cho các thế hệ máy thử tinh đồ hiện nay chưa đạt được độ chính xác tương đương với các qui trình chuẩn do người thực hiện (WHO,1999). Do đó, việc sử dụng các máy trên để thử tinh dịch đồ thay thế phương pháp thông thường không được khuyến khích.

Bên cạnh đó, việc trang bị một máy như vậy thường tốn kém hơn nhiều lần so với trang bị một qui trình thử tinh dịch đồ theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Do là máy điện tử phức tạp, nên việc bảo trì trong thời gian lâu dài là một vấn đề không đơn giản. Máy có tuổi thọ nhất định, trong khi các dụng cụ trong qui trình WHO đơn giản, dễ sửa chữa, tuổi thọ lâu. Các dụng cụ tiêu hao sử dụng cho 1 xét nghiệm theo qui trình WHO cũng rẻ hơn so với một tinh dịch đồ thử bằng máy. Một kỹ thuật viên được đào tạo cơ bản kỹ thuật của WHO có thể thực hiện được 10-20 tinh dịch đồ mỗi ngày. Đa số các trung tâm điều trị vô sinh đều không thực hiện nhiều hơn con số trên.

Kết luận
Việc sử dụng máy thử tinh dịch đồ để thay thế qui trình chuẩn của WHO là không phù hợp về mặt tính năng, độ chính xác, cũng như về kinh tế.

Tài liệu tham khảo
Human Reproduction 13(1) 1998:142-145
Practical Laboratory Andrology (David Mortimer) 1994:135-157
WHO laboratory manualfor the examination of human semen… (WHO) 1999:90-93